sanayi sektörüne idmansız molekül sağlayıcı madencilik sektörü bu yönüyle ülkemizin temel taşı olan sektörlerinden biridir. çeşitlilik okunuşu rezerv açısından oldukça zengin mızrap yataklarına sahip yıldırım türkiye , bir hayli madende dünyanın genişlik büyük rezervlerine sahiptir. camia maden sektöründe rekabet gücümüzün  yüksek olduğu en önemli madenlerimiz bor , toryum , linyit , mermer , manyezit , seyrek arazi elementleri , zeolit , trona , barit , feldispat ve sodyum sülfattır.

endüstriyel minerallerde dünya rezervlerinin yüzde 2.5â?i , yer yuvarı borak mineralleri   rezervlerinin yüzde 62â?si , bentonit rezervlerinin yüzde 20â? si  ve ınci taşı rezervlerinin de yarısından çoğu ülkemizde diyar almaktadır.

türkiyeâ?de petrol ve kömür dışında dört , 400 maden yatağı bulunmaktadır. bu kaynaklardan elde edilen madenler şehir sektöründe idmansız husus olarak kullanılmakta , üretim fazlası ıhraç edilmektedir.

bugün , türk madencilik sektöründe 53 farklı maden ve mineralin üretimi yapılmaktadır. madenlerimiz; â?â?endüstriyel incelmemiş maddelerâ?â? , â?â?metalik madenlerâ?â? ve â?â?endüstriyel ham maddelerâ?â?  olarak gruplandırılır.

türkiyeâ?de madenciliğin yüzde 85â?i kamu sektörü , simada 15â?i özel sektör türünden yapılmaktadır. başlıca üreticiler hitit holding a.ş. türkiye tariz kömürü ışletmesi (tki) , karadeniz kil işletmeleri (kbi) , türkiye demir çelik  işletmesi (tdçi) , monopol , türkiye taş kömürü kurumu (ttk) ıle özel sektördür. üretimde; kamu sektörü mineral yakıtlar ve metalik cevher üretiminde ağırlıklı iken  hususi sektör endüstriyel olmamış madde  üretiminde yoğunlaşmıştır.

bor  mineralleri
çok ferah yararlanma alanına iye görünen borak mineralleri okunuşu kimyasallarının kullanıldığı uran dalları cam okunuşu seramik sanayi , tasfiye ve beyazlatma sanayi , yanmayı önleyici madde yapımı , kültür , metalurji ve çekirdeksel uygulamalardır.

türkiye dünya borak rezervlerinin üçte ikisine sahiptir. bor minerallerinin görünür rezervi 640 milyon tonun üzerinde olası rezervi ise 870 milyon tonun üzerindedir.  genişlik kocaman tinkal yatakları eskişehirâ?in kırka bölgesinde vaziyet alır. kolemanit cevheri  kütahya-emet , balıkesir-bigadiç de bursa-kestelek  bölgelerinde arazi alır.

ülkemiz bor minerali üretiminde a.b.d.â?nden sonra dünyada ıkinci büyük üreticidir. ülkemizde üretilen borak minerallerinin simada 10â?u elden mineral olarak kullanılırken , geriye mütebaki kısmı borak türevlerinin üretimi hesabına kullanılmaktadır.

türkiye , bor minerali ihracatında idmansız maddenin yanısıra asitborik , susuz boraks , boraks pentahidrat , boraks dekahidrat okunuşu sodyum perborat benzer seçkin mahsuller ıhraç etmektedir. borak tuzlarının türkiyeâ?deki tek üreticisi re ihracatçısı hitit holding a.ş.â?dir. etibankâ?ın ham bor üretimi b2o3 bazında 450.000 ton/yıl civarındadır. bu üretimin yaklaşık yüzdelik 50â?si kolemanit , yüzdelik 20â?si üleksit ve yüzdelik 30â?u tinkal konsantresi yerine gerçekleştirilmektedir. üretimin ancak kısmı  kırka okunuşu bandırmaâ?da stabil borak türevleri tesislerinde pentahidrat , dekahidrat , borik asit ve sodyum perborata dönüştürülmektedir. 2000  yılı borak ve türevlerine ait üretim incelendiğinde üretimin yüzdelik 51â?inin ham borak yüzde 35â?nin ise rafine bora ilgili olduğu görülmektedir.

tabii boratlar ihracatımız 2001 yılında bir önceki yıla bakılırsa yüzde 16 eksilme göstererek 96  milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. abd , italya , ıspanya , hollanda , japonya ıle çin  gülmeyen alıcı ülkeler namına dikkat çekmektedir.

kromit
metalik cevherler grubunda yer düzlük krom , başta metalurji , kimya , refrakter okunuşu döküm  sanayilerinin ana kaba maddesidir.

dünya kromit madenciliğinde yüzde 6â?lık kuruluş payı ile dikkati çeken ülkemiz 25 milyon tonluk rezerve sahiptir. türkiyeâ?nin halen 2 000 000 ton/yıl tüvenan krom cevheri ile 160.000 ton/yıl ferrokrom üretim kapasitesi mevcuttur. yapılış ve  ihracatta işaret önemli mahsul ferrokromdur.

en önemli yataklar elazığâ?guleman , erzincan-kopdağ , köyceğiz-fethiye , muğla , eskişehir , karsantı-pozantı- adana , harmancık , orhaneli-bursa ve pınarbaşı-kayseriâ? de bulunur.

2001 yılında krom  ihracatımız 24 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. en mihver pazarlar rusya , norveç , ukrayna ile slovakya olmuştur. ferrokrom ıhraç ettiğimiz işaret ehemmiyetli pazarlar ise köle , hollanda okunuşu belçikaâ?dır.

manyezit
özellikle ısıya dayanıklı refrakter gereç yapımında beğenilen manyezit , ülkemizin ortam maden sektöründe rekabet edebileceği madenlerden biridir. dünyadaki ehemmiyetli rezervlerden özgü sahip vaki türkiyeâ?nin manyezit rezervi 168 , 4 milyon tondur. bu rezervin büyük bölümü kütahya-eskişehir üçgeninde yoğunlaşmaktadır. bunun yanısıra erzincan ve çanakkaleâ?de okunuşu mevcut yataklar bulunmaktadır.

türkiyeâ?de en mühim manyezit üreticisi kümaş kütahya manyezit işletmesidir. çitosan  konya krom manyezit tuğla sanayiâ?de başka koskocaman üreticilerden biridir.

ihraç ettiğimiz  manyezit ürünleri ortada tabii magnezyum karbonat okunuşu ateşe  dayanıklı tuğla en koca paya sahiptir.

2001 yılında manyezit ıhracatı yüzdelik 3â?lük artışla 36 milyon dolar olarak gerçekleşirken , avusturya , ukrayna , iran ve ıspanya işaret mühim kamera ülkeler olmuştur.

bakır
endüstride yaygın olarak mergup bakırın gerçek kullanım meydanları , elektrik-elektronik , prodüksiyon , ulaşım , kimya , kuyumculuk ile boya sektörleridir.

türkiyeâ?nin görünür bakır rezervi 3 , yedi milyon titrem metal bakır , yekûn rezerv miktarı ise 15 , sekiz milyon tondur. türkiye bakır rezervi bakımından 3 stratejik bölgeye sahiptir; doğu karadeniz , güneydoğu anadolu ile trakya.

bugün türkiyeâ?nin bakır cevheri üretiminin aka müşterek çoğunluğu özel boy bos eliyle gerçekleştirilmektedir. boyut önemli üretici tıpkısı zamanda blister bakırın tek üreticisi olan karadeniz heykel işletmeleridir. çayeli bakır işletmesi , etibank dünya bakırlı pirit işletmeleri de bakır üretimi karşılayıcı öteki önemli işletmelerdir.

2001 yılı bakır cevherleri ile konsantrelerine ilişik ihracatımız 34 milyon dolar düzeyinde gerçekleşirken , bulgaristan japonya , çin ile finlandiya arz önemli pazarlar olmuştur.

çinko
çinko , kullanım açısından demir dışı  metaller içerisinde alüminyum ve bakırdan sonra gelen en önemli 3 metalden birisidir. işaret domuzuna galvanizlemede kullanılmakla beraber , pirinç alaşımı ile döküm kalıpları yapımı , çinko oksit yağlı boya ve sargaç üretimi kullanıldığı diğer alanlardır.

türkiyeâ?nin çinko rezervi yaklaşık 2 , 7 milyon tondur. türkiyeâ?nin herkes tutya rezervindeki payı yüzde 2 , 07 yaratmak karşın asıl üretimi ancak yüzde 0 , 28 civarındadır. oksitli ferment yatakları vasat toroslarda zamantı (kayseri-niğde-adana) bölgesinde sandalye alır. bilhassa konya , malatya , bingöl ile bitlisâ?te bayağı rezervler bulunmaktadır.

türkiyeâ?de yılda vasati 40.000 titrem çinko metali reprodüksiyon kapasitesine sahiptir. bu üretimin yarısı iç piyasada tüketilmekte , kalanı ıse ıhraç edilmektedir. ihracat , üretimdeki artışa parelel olarak artım göstermektedir. ülkemizdeki en önemli çinko üreticisi çayeli bronz işletmeleriâ?dir.

2001  yılında 18 milyon dolarlık çinko cevheri ile konsantreleri ıhraç edilmiştir. ihracatta yunanistan , belçika-lüksemburg , bulgaristan ve finlandiya ilk  sıralarda yer  almaktadır.

feldispat
feldispat kadeh sanayii , seramik sanayi , kaynak elektrodları ile boya sanayinde kullanılan strateji yek sınai ham maddedir.

türkiye 130 milyon tonluk rezervle dünya mecmu rezervleri zarfında yüzde 10â?luk paya sahiptir. önemli feldispat yatakları manisa , demirci , kütahya-simav ,    aydın-çine ile muğla-milas bölgelerinde yer alır.

türkiyeâ?de feldispatın koskocaman bir kez taraf özel dal tarafından üretilmekte ve yüzde 90â?ı ihraç edilmektedir.  feldispat ihracatında , ıhraç edilen en önemli ürün ham feldispatın dışında öğütülmüş feldispat okunuşu yüzdürülerek nazik feldispattır.

1990 yılından itibaren düzenli yalnız şekilde artan feldispat ihracatımız 1999 ve 2000 yılındaki artışın bilakis 2001 yılında simada 30â?luk  düşüşle 27 milyon dolar olmuştur. feldispat ihracatı yaptığımız ülkeler ortada italya , ispanya ve endonezya ön sırada yer almaktadır.

mermer ve öteki katıksız taşlar
türkiyeâ?nin görünür , muhtemel , mümkün  doğal heykel ihtiyat toplamı 5 , ıki milyar m3-13 , 9 bilyon ton civarındadır. bu rezervin yetişkin okka bölümü afyon , balıkesir , muğla , eskişehir , denizli , tokat , çanakkale ,  konya , bilecik , kırşehir okunuşu elazığ illerinde bulunur.

türkiyeâ?de  üretilen  kireç çeşitleri arasında  afyon beyazı , bilecik pembe , marmara beyazı , m.kemalpasa beyazı ,   karacabey  kara , elazığ vişne , denizli traverten ve trakya graniti  örnek verilebilir.

ülkemizde mermer üretiminde canlılık gösteren 20 civarında bütünleşmiş tesis , orantı büyüklükte 40 işletme ve 1500  civarında irili ufaklı atölye yılda okka , ıki milyon ton hare işletmektedir.

mermer , blok veya  kesilmiş-parlatılmış olarak ihraç  edilmektedir. dışsatım değerlerinde katma değeri en yüksek ürün ışlenmiş ürünlere aittir. sektörün ihracat potansiyeli , yatırımlara paralel namına hızla gelişmektedir. özellikle işlenmiş mermer ihracatı sürekli artış içindedir. 2001 yılında yekün tabii taşlama ihracatımız bir kez önceki yıla göre valör bakımından yüzdelik 20 oranında artarak 223 milyon dolar namına gerçekleşmiştir. bu değerin 154 milyon doları mamul mermere , 53 milyon doları blok mermer ihracatına , 16 milyon doları ıse granit okunuşu öbür sert taşların ihracatına aittir. işlenmiş ca(oh) ihracatında arz ciddi pazarlar köle , israil , türkmenistan , suudi arabistan ve ispanya olmuştur.

ham-plaka ve blok mermer  ihracatın en çok artış gösterdiği meyve grubudur. bu ürünlerin 2001 senesi ıhracatı , yüzdelik 77â?lik artışla 53 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. ispanya , italya , çin okunuşu almanya  en büyük pazarlardır.

2001 yılında 16 milyon dolarlık granit ve sert taş ıhracatı gerçekleştirilmiştir. bu ürünlerde  genişlik önemli azrail ülkeler  almanya , italya okunuşu yunanistan olmuştur. granit , ıhracatı yeni gelişmekte olan bir kesim olmakla beraber bu alandaki yatırımların artmasıyla , ihracat değerlerinde dahi artış beklenmektedir.

pomza
türkiye , pomza rezervleri açısından ehemmiyetli benzer potansiyele sahiptir. dershane mamul alanlarda ortalama 3 bilyon m3â?lük pomza rezervi olduğu hesap edilmektedir. rezervler muhteva anadolu okunuşu şark anadolu bölgelerinde yoğunlaşmıştır. bulunan yataklar  midi anadoluâ?da bilhassa ürgüp avanos okunuşu kayseriâ?nin talas-tamarza-develi bölgesinde yoğunlaşmıştır. ayrıca şark anadolu  bölgesinde bitlis , van , dert , kars , ankara , ısparta ve muğla illerinde bulunur.

tekstil sektöründeki eğilimlere tutkun olarak değişim gösteren pomza taşı ihracatımız , tekstil sektöründeki daralmanın etkisiyle düşüş trendine girmiştir. 2001 yılı pomza ihracatımız 5  milyondolar olarak gerçekleşmiştir. ihracat yaptığımız önemli  ülkeler  hollanda , abd fas okunuşu tunusâ?tur.

barit
türkiye yer yuvarı toplam barit rezervinin yüzde iki , 1â?ine sahiptir. bu rezervler dövülmüş , ufalanmış veya ham , dobra kalitede barit içerir. barit döşekleri konya , maraş , muş , antalya okunuşu kütahyaâ?da sunu alır.

en önemli barit tüketicilerinin yakınında nokta alan türkiye , ihracat müteferrik yararlı imkanlara sahiptir. 2001 yılında barit ihracatımız mevcut pazarlara artarak devam etmiş , rusya , suriye , yunanistan ve romanya ön sıralarda yer almıştır.

bentonit ve kaolin
türkiyeâ?de malum bentonit yatakları edirne-enez , çankırı , tokat-reşadiye , ankara-kalecik ile giresun-tireboluâ?da bulunur. türkiyeâ?de dövülmüş bentonit üretimi sabık 20 yıl boyunca manzum namına artmıştır. 2001 senesi bentonit ihracatında , almanya , fransa , İngiltere ve İtalya ilk sıralarda yer alan pazarlarımızdır.

başlıca kaolinit grubu kil minerallerinden oluşan bir porfir yıldırım kaolin özellikle seramik , kauçuk , çimento ve kozmetik sanayinde ekseriyetle dolgu ve istila maddesi olarak kullanılmaktadır.

türkiyeâ?deki kaolin rezervleri  marmara bölgesinde balıkesir ilinde , nevşehir , bolu niğde , çanakkale , eskişehir ile şarki karadeniz bölgesinde dünya alır.

2001 senesi kaolin ıhracatı 5 milyon dolar namına gerçekleşirken , ispanya , tunus ve birleşik arap emirlikleri önemli pazarlarımız olmuştur.

selestit (stronsiyum sülfat)
türkiyeâ?nin  bilinen  ekonomik yatakları sivasâ?ın akkaya köyündedir. görünür rezerv  600.000 titrem ve toplam gizil yedek iki milyon tonun üzerindedir.

türkiye selestit ihracatı , dünya selestit  ihracatının büyük bir bölümünü oluşturur.

türkiyeâ?de kim en önemli üretici firma barit adalet a.ş.â?dir ve üretimin tamamını ihraç etmektedir.

2001 yılında selestit ihracatımız birleşik önceki yıla nazaran balaban benzer artış gösterek 4 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. g. kore , almanya , japonya ile hindistan alıcı ülkeler olmuştur.

perlit
dünyadaki inci taşı rezervlerinin yarısından çoğu türkiyeâ?de bulunur. işaret stratejik perilt yatakları; cumaovası , manisa , biga , soma , izmir-dikili , konya ve erzincan- mollaköyâ?de bulunmaktadır.

2001 yılında 3 milyon dolar olarak gerçekleşen inci taşı ihracatında belçika-lüksemburg , hindistan ve fransa ilk sıralarda mevzi almaktadır.

diğer önemli maden ile mineraller
türkiye zengin sınai madenlere sahiptir. ticari adına üretilen sair metal ve mineraller; refrakter ve seramik killeri , kabartma , sepiyolit , diatomit , zeolit , kibrit , mermi , gümüş , antimon , alüminyum cevheri , alçıtaşı , fosfat , tuz , sodyumsülfat , kuvars , sınai kum , dolomit , talk , wollastonit , kıyanit , kalsit , zımpara taşı ve kalsiyum florittir.